

D3819

བོད་ཀྱི་ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ནམ་མཁའ་དང་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།།[་]@##། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། ཨཱརྱ་པྲཛྙཱ་པཱ་ར་མི་ཏཱ་ཧྲྀ་ད་ཡ་བྱཱ་ཁྱཱ། བོད་སྐད་དུ། འཕགས་པ་ཤེས་ རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་མ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མདོའི་མཚན་ཉིད་བརྗོད་པས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཐོག་མ་ཁོ་ནར་མིང་མ་བཏགས་ན་མདོ་གང་ཡིན་གཏོལ་མེད་པའི་ཕྱིར་མིང་སྨོས་སོ། །མིང་བཏགས་པ་འབའ་ཞིག་ཏུ་མ་ཟད་ཀྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་འདིའི་མདོ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འདིར་མ་འདུས་པ་མེད་པས་མདོའི་ཡང་མདོ་ཞེས་ བྱའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་སྟེ། ཕུང་པོའི་བདུད་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་འདིས་བདུད་བཙལ་དུ་མི་རྙེད་ཅིང་བདུད་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་བཅོམ་པའོ། །ལྡན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ལེགས་པ་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ལས་བྱུང་བས་ན་ལྡན་པའོ།།འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱི་སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་བཟློག་སྟེ།བག་ཆགས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ བས་ན་འདས་ཞེས་བྱའོ།།མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྤྱད་པ་ལས་བྱུང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་གྱིས་བསྐྱེད་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པས་ན་མ་ཞེས་བྱའོ། ། ཤེས་རབ་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཐོས་པ་དང་། བསམས་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཤེས་རབ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པས་ན་ཤེས་རབ་ཅེས་བྱའོ།།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཆོས་གང་ཡང་རྗེས་སུ་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དང་མཐའ་གཉིས་དང སྐྱེ་ཤི་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཞེས་བྱའོ།།སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་པ་ལ་སོགས་པའི་ནང་ནས་ཟབ་མོ་མཆོག་ཐམས་ཅད་མདོ་ཉུང་ངུ་འདིའི་ནང་དུ་མ་འདུས་པ་མེད་པས་ན་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་ རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འབུམ་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ན།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་འདྲའོ་ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། མཆོད་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་འཚལ་བའོ། །ད་ནི་གཞུང་སྟེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འདི་ལ་མགོ་མཇུག་ཏུ་དོན་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་གསལ་བར་བཤད་དེ། དེ་ཡང་གང་ཞེ་ན། གླེང་གཞི་དང་། ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུངས་སོ། །དེ་ལ་གླེང་གཞི་ནི་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ་ཞེས་བྱ བའི་བར་དུའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།

藏地的大译师班智达南卡和耶谢宁波等人翻译、校对并最终确定。

印度语为：Ārya-prajñāpāramitā-hṛdaya-vyākhyā。藏语为：圣般若波罗蜜多心经广释。
顶礼世尊般若波罗蜜多。关于'世尊般若波罗蜜多心'这一经题，是为了表明经典的性质而称为'世尊般若波罗蜜多心'。若一开始不立名，则无法辨识是何经典，故说其名。不仅仅是命名而已，由于此般若波罗蜜多心经包含了一切经典的精要，故称为经中之经。
其中'世尊'是指降伏四魔，由于以般若波罗蜜多之义寻找不到魔障，一切魔障皆不住，故称'降伏'。'具'是指具足六种功德，由于一切智慧功德皆从般若波罗蜜多加持而生，故称'具足'。'出'是指不住涅槃，由于般若波罗蜜多之义遮止一切心、意、识，远离一切习气，故称'出'。
'母'是指三世一切诸佛皆从修习般若波罗蜜多义而生，由般若波罗蜜多义所生，故般若波罗蜜多成为一切佛之佛母，故称'母'。'般若'是指通过闻、思、修三种智慧如实了知，故称'般若'。'波罗蜜多'是指由于以智慧不见任何法，超越相与二边以及生死，故称'到彼岸'。
'心'是指在十万颂等般若波罗蜜多中，此简短经典包含了一切甚深殊胜之义，故称'心'。'顶礼世尊般若波罗蜜多'是因为在十万颂般若经中说：'若礼敬般若波罗蜜多，等同礼敬三世一切诸佛'，为积累福德资粮并作供养故而顶礼。
现在讲正文：此般若波罗蜜多以七种内容从始至终明确解说。是哪七种呢？序分、入般若、空性相、般若境界、般若功德、般若果及般若陀罗尼。其中序分从'如是我闻'至'共同安住'。入般若至'应观五蕴自性皆空'。空性相至'无得亦无无得'。

 །ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ནི་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྤྱོད་དོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་ པའི་མཐར་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བའི་བར་དུའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུངས་ནི་མཇུག་གི་སྔགས་ཡན་ཆད་དོ། །ད་ནི་གླེང་གཞིའི་དོན་བཤད་དེ། འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་ པོའི་མདོ་སྡེ་ཐམས་ཅད་འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གྱིས་གསན་ཏེ།བསྡུས་པས་ན་བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྙིང་པོའི་རྣམ་གྲངས་ཇི་སྙེད་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །བདག་གིས་ཐོས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཞབས་ཀྱི་དྲུང་ནས་མཉན་ཏེ། དཔལ་གྱི་མགུར་ནས་གསུངས་པ་མངོན་སུམ་དུ་རྣ་བའི་དབང་པོས་ཐོས་པའོ། །དུས་གཅིག་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་དུས་གཞན་ན་བཤད་པ་ལ་མི་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ན་འཁོར་འདི་རྣམས་ལ་ལན་ཅིག་ཁོ་ན་ཞིག་བཤད་པའི་དུས་ལ་བྱའོ། །བཅོམ ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལ་སྟོན་པ་ནི་སུ་ཞིག་ཡིན།ཡུལ་ནི་གང་ཞིག་ན། འཁོར་ནི་གང་གང་ཡིན། འདུས་ནས་དོན་ཅི་ཞིག་མཛད་དེ། སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། ཡུལ་ནི་རྒྱལ་པོའི་ཁབ་ཀྱི་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་ལ། འཁོར་ནི་དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་ དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་སོ། །འདུས་ནས་དོན་ཅི་ཞིག་མཛད་ཅེ་ན། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོ་འདི་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལ་ཚིག་གཉེར་བཤད་པ་ནི་གོང་མ་དང་འདྲ། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱལ་པོ་གཟུགས་ཅན་སྙིང་པོའི་ ཡོན་ཏན་ལས་གྲགས་ཏེ།ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱིའི་མིང་དུ་བཏགས་པའོ། །བྱ་རྒོད་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རི་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཡུལ་ལྗོངས་དེ་རྒྱ་ཆེ་བས་བྱ་རྒོད་ཕུང་པོའི་རི་སྟེ་མཐོ་ལ་བྱ་མང་པོ་འདུ་བའི་ཕྱིར་མིང་དུ་བཏགས་པའོ། །དགེ་སློང་གི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཐུ་ཆེ་བ་དང་གྲངས་མང་བའོ། ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་དགེ་འདུན་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མངོན་སུམ་དུ་ཆུད་ཅིང་གཞན་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་འཇོག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མང་པོའོ། །ཐབས་ཅིག་ཏུ་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་བཅོམ་ལྡན འདས་འཁོར་མང་པོས་བསྐོར་ཏེ་བཞུགས་པའོ།།འདི་ཡན་ཆད་ནི་གླེང་གཞིའོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པའི་དོན་གྱིས་བཤད་དེ། དེའི་ཚེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་ འདས་འཁོར་དེ་དག་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་བརྩེ་ཞིང་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པའི་ཕྱིར་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་གཞུང་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་དམིགས་པ་དང་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་པར་སྟོན་ཅིང་ མཁྱེན་པའི་ཕྱིར་ཟབ་མོ་སྣང་བ་ཞེས་བྱའོ།།ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཟབ་མོ་དེ་ཉིད་ལ་མཉམ་པར་གཞག་པའོ།

智慧的行境即是'无所得而住于般若波罗蜜多中修行'。智慧的功德即是'到达涅槃'。智慧的果即是'现前圆满成佛'。智慧的总持即是末尾咒语以前的部分。
现在解释序分的含义。'如是我闻'是指大乘一切经典都是圣文殊师利所听闻并结集的，所以说'我闻'。其中'如是'即是宣说般若心要的种种法门。'我闻'是指在世尊足下听闻，从吉祥喉中所说，亲自以耳根听闻。'一时'是指般若心要不是在其他时间宣说，是指世尊在王舍城为这些眷属一次性宣说的时间。
'世尊'是指导师是谁？处所在何处？眷属是谁？聚集后做何事？导师是佛世尊，处所是王舍城灵鹫山，眷属是大比丘僧众和诸大菩萨摩诃萨。聚集后做何事？即宣说此般若波罗蜜多心要。
其中词义解释如前。'王舍城灵鹫山'是因国王有形心要的功德而闻名，是该地区城市的通称。'灵鹫山'是因为该地区广大，山高且有众多飞鸟聚集而得名。'大比丘僧众'是指威力大和数量多。'大菩萨僧众'是指他们都已亲证般若波罗蜜多的圆满义，并能引导他人趣入般若波罗蜜多的众多菩萨。'共同住'是指世尊被众多眷属围绕而住。
以上是序分。现在解释趣入智慧的含义。'尔时世尊入于名为深法门明的三摩地'，其中世尊为了悲悯加持这些眷属和一切众生而入定。'深法门明'是指以此法门显示一切法超越所缘和一切边际而了知，故称为深法门明。'入三摩地'是指安住于彼甚深义中。

 །ཡང་དེའི་ཚེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་སྤྱོད་པ་ འདི་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་།ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་ཉིད་ལ་ཡང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ་ཞེས་པ་ལ། ཡང་དེའི་ཚེ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་འདུས་པ་དང་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་དུས་ནའོ། །འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་བལྟའོ་ཞེས་པའི་བར་དུ་ནི་ འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་འཁོར་དེ་རྣམས་དང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་ཅིང་ཕུང་པོ་དེ་དག་ཀྱང་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་གང་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བར་ དགོངས་པའོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དབུ་བའི་གོང་བུ་ལྟ་བུའོ། །ཚོར་བ་ནི་ཆུ་བུར་ལྟ་བུའོ། །འདུ་ཤེས་ནི་སྨིག་རྒྱུ་ལྟ་བུའོ། །འདུ་བྱེད་ནི་ཆུ་ཤིང་ལྟ་བུའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའོ། །རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་རང་བཞིན་གྱི་ མཚན་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ།མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་འདས་ཤིང་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ ཉན་ཐོས་ཆེན་པོའི་ནང་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའི་ཤཱ་རིའི་བུས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་དྲིས་སོ།།རིགས་ཀྱི་བུ་གང་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་སྤྱོད་པ་སྤྱད་པར་འདོད་པ་དེས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བ་ ལ།རིགས་ཀྱི་བུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་གསུང་རབ་ལས་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྲས་སུ་གྱུར་པའོ། །གང་ལ་ལ་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པ་གང་སུ་ཡང་རུང་བའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་ པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་བཞིན་ཉིད་ཟབ་མོ་བརྗོད་དུ་མེད་པར་སྤྱོད་པའོ།།སྤྱད་པར་འདོད་པ་དེས་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་སྤྱད་པར་འདོད་པ་དེས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་ཞིང་བསླབ་པར་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བྱང་ ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ་ཞེས་པ་ནི་དྲིས་པའི་ལན་སྨྲས་པའོ།།ཤཱ་རིའི་བུ་རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་སྤྱད་པ་སྤྱོད་ པར་འདོད་པ་དེས་འདི་ལྟར་བརྟག་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་འདོད་པ་དེས་འོག་ཏུ་བཤད་པའི་དོན་བཞིན་དུ་བརྟག་པར་བྱའོ་ཞེས་པའོ། །ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ཀྱང་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པར་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་བལྟའོ་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་དེ་དག་ ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྔོན་གྱི་དུས་ནས་མ་སྐྱེས། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་མི་གནས། མ་འོངས་པའི་དུས་ན་མི་འགག་སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། འགག་པར་མ་གྱུར་པས་མི་གནས་པའི་རང་བཞིན་བརྗོད་དུ་མེད་པས་ན་སྟོང་ཉིད་དོ། ། བལྟའོ་ཞེས་པ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བལྟའི། དེ་ལས་གཞན་པ་གང་དུ་ཡང་མི་བལྟའོ་ཞེས་པའོ།

复次，当时菩萨摩诃萨圣观自在王正在思维甚深般若波罗蜜多行，并观见五蕴自性本空。'当时'是指大众集会入定之时。'圣观自在王'乃至'自性本空'，是说圣观自在王因悲悯彼等眷属及一切众生，思维甚深般若波罗蜜多，并了知诸蕴无所缘取，除空性外别无他性。
'五蕴'者：色蕴如聚沫，受蕴如水泡，想蕴如阳焰，行蕴如芭蕉，识蕴如幻化。'自性本空'者，即此五蕴以自性相而空，超越一切边际，无有相故为空性。
尔时，具寿舍利子承佛威神力而白菩萨摩诃萨圣观自在王言。此说声闻中智慧第一的舍利子，承蒙如来加持而问圣观自在王。
'善男子，若有欲修行甚深般若波罗蜜多行者，当如何学？'其中，'善男子'是指从大乘经典中生，成为如来之子。'若有'是指任何已入大乘者。'行般若波罗蜜多'是指以般若波罗蜜多行而行一切法真如甚深不可言说之行。'欲修行者当如何学'是问欲修般若波罗蜜多义者应如何了知及修学。
如是问已，菩萨摩诃萨圣观自在王告具寿舍利子言，此为答问。'舍利子，若善男子、善女人，欲修行甚深般若波罗蜜多行者，应如是观'，即欲修般若波罗蜜多者，应如下所说义而观察。
'应正观彼五蕴自性皆空'者，此五蕴即是自性空。以无相故，于过去时不生，于现在时不住，于未来时不灭，于一切时中无生、住、灭，以其不住自性不可言说故为空性。'观'者，即如实观察，不应观察其他。

 །འདི་ཡན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ལ་འཇུག་པའོ། །ད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་དོན་གྱིས་བཤད་དེ། གཟུགས་སྟོང་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ལ། དེ་ལ གཟུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པས་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་གཟུགས་སུ་མཐོང་ཞིང་རྟོག་པའམ།ཚིག་གིས་ཐ་སྙད་དུ་འདོགས་པའོ། །སྟོང་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་སྔ་མ་འདས་པའི་དུས་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་ པས་དམིགས་སུ་མེད།ད་ལྟར་དང་མ་འོངས་པའི་དུས་ན་ཡང་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། དམིགས་སུ་མེད་པས་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་བྱའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་ལ།དེ་གུད་ན་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱང་གཟུགས་སོ། །གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན།སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ གྱི།གཟུགས་སྤངས་ཏེ་སྟོང་པ་ཉིད་བཙལ་དུ་མི་རྙེད་པས་ན་གཟུགས་ལས་སྟོང་པ་ཉིད་གཞན་མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ། །བརྗོད་དུ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་ལ་གཟུགས་སོ་ཞེས་ཚིག་གི་ཐ་སྙད་དུ་བཏགས་པ་གུད་ན་མི་འདུག་ཅིང་མི་རྙེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་གཟུགས་གཞན་ མ་ཡིན་ཞེས་བྱའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་སྟོང་པའོ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་བཞིན་དུ་ཕུང་པོ་ལྷག་མ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ་བར་བལྟའོ། །ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤཱ་རིའི་བུ་ཞེས་པ་ནི་མ་ཡེངས་པར་ལེགས་པར་ཉོན་ཅིག་ཅེས་བོད་པའི་ཚིག་གོ། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ལྟར་གཞན་ཡང་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནས། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དུ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཤེས པར་གྱིས་ཤིག་པའོ།།མཚན་ཉིད་མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ནམ་མཁའ་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པ་ལྟར་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཀྱང་མེད་པའོ། །མི་སྐྱེ་མི་འགག་པ་ཞེས་པ་ནི་ད་ལྟར་སྐྱེས་པ་ནི་སྔོན་མེད་པ་ལས་ཕྱིས་ཡོད་པར་གྱུར་པའོ། །འགག་པ་ནི་སྔོན་ ཡོད་པ་ལས་ཕྱིས་མེད་པར་གྱུར་པའོ།།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པས་སྔོན་ནས་མ་སྐྱེས་པའོ། །མ་སྐྱེས་པས་ན་ཕྱིས་མི་འགག་པའོ། །དྲི་མ་མེད་པ་དང་། དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། དྲི་མ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་འཛིན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །སྟོང་པ་ཉིད་ ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་འདས་པས་དྲི་མ་མེད་པའོ།།དྲི་མ་དང་བྲལ་བ་མེད་པ་ནི་དྲི་མ་མེད་པས་བྲལ་བ་ཡང་མེད་པའོ། །བྲི་བ་མེད་པ་གང་བ་མེད་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། བྲི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སེམས་ཅན་ནོ། །གང་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་སོ། །མེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་དང་སངས་རྒྱས་ བཙལ་དུ་ཡང་མི་རྙེད་པས་བྲི་བ་དང་གང་བ་མེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ན་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ཞེས་བྱ་བ་ལ། གཟུགས་ནི་གཞིག་པར་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་ནི་གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ།

以上是关于进入智慧的内容。现在以空性的性相义来解释。'色是空，空即是色'中，'色'是由于不了解空性的本质，以迷乱心见色而作分别，或以言语假立名言。
'空'是指色的本性为空性，因为过去时也无相而不可得，现在和未来时也无相而不可得，因为一切边际和一切事物皆不住，故称为空性。
'空即是色'是指空性虽是不可得的本性，但以言语名言假立为色，因为离此之外不存在，故空性即是色。
'色不异空，空不异色'是指凡是色，即是不可言说的空性，舍色而求空性不可得，故说色不异空。凡是不可言说的空性，于其上假立色的言语名言，离此之外不存在且不可得，故说空不异色。
同样，'受、想、行、识皆空'，如同对色的解释一样，其余诸蕴也应如是观察。
'舍利子，如是一切法空性'中，'舍利子'是呼唤语，意为请专心谛听。如是一切法空性，是指如同解释五蕴那样，从六处乃至一切种智之间的一切出世间法，也应当了知都是空性。
'无相'是指如同虚空无相一样，烦恼相也无，清净相也无。
'不生不灭'是指现在所生是从先前无而后有。灭是从先前有而后无。空性因不可得故本来不生，因不生故后不灭。
'无垢，无离垢'中，'垢'是指诸识的能取所取行相。空性超越诸识故无垢。无离垢是指因无垢故也无离垢。
'无减无增'中，'减'是指众生，'增'是指佛，'无'是指众生与佛都求不可得，故无减无增。
如是，'空性非色'中，色是具有可毁坏相，而空性无相，故空性非色。

 །ཚོར་བ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ནི་མྱོང་བའི་ མཚན་ཉིད་འདུ་ཤེས་མ་ཡིན།འདུ་ཤེས་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད། འདུ་བྱེད་མ་ཡིན། འདུ་བྱེད་ནི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པའི་མཚན་ཉིད། རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མ་ཡིན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནི་སོ་སོར་བྱེ་བྲག་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དམིགས་སུ་མེད་ པས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ།།རྣམས་མ་ཡིན་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ནི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་མ་ཡིན། དེ་ལ་མིག་ནི་མཐོང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་སྟོང་པ་ཉིད་ མིག་མ་ཡིན་ནོ།།རྣ་བ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་ནི་ཐོས་པའི་མཚན་ཉིད་དོ། །སྣ་མ་ཡིན། སྣ་ནི་སྣོམ་པའི་མཚན་ཉིད། ལྕེ་མ་ཡིན། ལྕེ་ནི་རོ་མྱང་བའི་མཚན་ཉིད། ལུས་མ་ཡིན། ལུས་ནི་རེག་པའི་མཚན་ཉིད། ཡིད་མ་ཡིན། ཡིད་ནི་བྱེ་བྲག་གཅོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་ མེད་པས་ཡིད་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་དབང་པོ་དྲུག་པོ་ནི་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་དབང་པོ་དྲུག་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་མ་ཡིན། གཟུགས་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ གཟུགས་མ་ཡིན་ནོ།།སྒྲ་མ་ཡིན། དེ་བཞིན་དུ་སྒྲ་ནི་སྙན་མི་སྙན་གྱི་མཚན་ཉིད། དྲི་མ་ཡིན། དྲི་ནི་སྣོམ་པའི་མཚན་ཉིད། རོ་མ་ཡིན། རོ་ནི་བྲོ་བའི་མཚན་ཉིད། རེག་བྱ་མ་ཡིན། རེག་བྱ་ནི་རེག་པ་འཇམ་རྩུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད། ཆོས་མ་ཡིན། ཆོས་ནི་བྱེ་བྲག་གི་རྣམ་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ཆོས་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཡུལ་རྣམས་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ཡུལ་རྣམས་མ་ཡིན་ནོ། །མིག་གི་ཁམས་མ་ཡིན་པ་ནས། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་མ་ཡིན། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི ཁམས་ཀྱི་བར་དུ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་གདུག་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་མ་ཡིན་པ་ནས་རྒ་ཤི་མ་ཡིན། མ་རིག་པ་ཟད་པ་ནས་རྒ་ཤི་ཟད་པའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་ བར་དུ་རྟེན་འབྲེལ་བཅུ་གཉིས་ནི་འཁོར་བ་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི།སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མ་ཡིན་པས་མ་རིག་པ་ནས་རྒ་ཤིའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ནོ། །མ་རིག་པ་ཟད་པ་ནས། རྒ་ཤི་ཟད་པའི་བར་དུ་རྣམ་པར་བྱང་བའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་པས་མ་རིག་པ་ཟད་པ་ནས་ རྒ་ཤི་ཟད་པའི་བར་དུ་མ་ཡིན་ནོ།།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་ལམ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་ཉིད། ཀུན་འབྱུང་བ་ནི་ཉེ་བར་ལེན་པའི་མཚན་ཉིད། འགོག་པ་ནི་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད། ལམ་ནི་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པའི་ ཕྱིར་སྟོང་པ་ཉིད་བདེན་པ་བཞི་མ་ཡིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན། ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་པའི་མཚན་ཉིད་ཡིན་གྱི། སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མཚན་ཉིད་མེད་པས་ཡེ་ཤེས་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་མ་ཡིན། མ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ། །ཐོབ་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་བོ། ། མ་ཐོབ་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱིས་བླ་ན་མེད་པ་མ་ཐོབ་པའོ། །མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་མེད། སེམས་ཅན་ཡང་མེད་པས་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན། མ་ཐོབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ནོ།

不是受。同样，受是体验的特征，不是想。想是执取的特征，不是行。行是造作的特征，不是诸识。识是分别了知的特征，而空性因为无所缘故不是诸识。'不是诸'是指五蕴是有漏的特征，而空性不是五蕴。不是眼。其中眼是见的特征，而空性无特征故空性不是眼。不是耳。同样耳是闻的特征。不是鼻。鼻是嗅的特征。不是舌。舌是尝味的特征。不是身。身是触的特征。不是意。意是分别抉择的特征，而空性无特征故不是意。如是六根是执取的特征，而空性无特征故不是六根。
不是色。色是颜色和形状的特征，而空性无特征故不是色。不是声。同样声是悦耳不悦耳的特征。不是香。香是嗅的特征。不是味。味是品尝的特征。不是触。触是柔滑粗糙触感的特征。不是法。法是差别相的特征，而空性无特征故不是法。如是诸境是所缘缘的特征，而空性无特征故不是诸境。
不是眼界乃至不是意界，乃至也不是意识界。其中十八界是毒害的特征，而空性无特征故不是十八界。不是无明乃至不是老死，不是从无明尽乃至老死尽。从无明到老死的十二缘起是轮回执取的特征，而空性无特征故从无明到老死皆不是。从无明尽到老死尽是清净的特征，而空性无特征故从无明尽到老死尽皆不是。
不是苦、集、灭、道。苦是烦恼的特征，集是取著的特征，灭是寂静的特征，道是智慧的特征，而空性无特征故空性不是四谛。不是智慧。智慧是现证一切法的特征，而空性无特征故不是智慧。不是得，也不是未得。得是无上正等正觉。未得是众生未得无上。'不是'是指空性的特征中既无无上菩提，也无众生，故既不是得也不是未得。

 །རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཡན་ཆད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་དོན་གྱིས་བཤད་དེ། ཤཱ་རིའི་བུ་དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ཤིང་སྤྱོད་དེ་ཞེས་པ་ལ། མ་ཆུད་པ་ལ་ཆུད དོ་སྙམ་པ་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་འདི་ཙམ་ཞིག་དང་ལྡན་ན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་སྤྱོད་པའི་མཚན་མར་བཤད་པ་དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་ཅེས་པ་ནི་ཐེག་ པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དུ་ཅི་ཡང་ཐོབ་པ་མེད་པར་ཤེས་ཤིང་ཆོས་གང་ཡང་རྡུལ་ཙམ་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་བར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱད་པར་བྱའོ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་སྟེ། མི་གནས་པའི་རང་ བཞིན་ཡིན་ཡང་དེ་ལྟར་མི་ཤེས་པའི་མ་རིག་པའི་འཁྲུལ་པའི་སེམས་ཀྱིས་མུན་པར་གྱུར་པས་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོར་འཁོར་ཞིང་འཁྱམ་མོ།།འཁྲུལ་པའི་སེམས་དེ་ཉིད་ཅི་ཡིན་ཞེས་ཤེས་རབ་རྣམ་གསུམ་གྱིས་བརྟགས་ན། སེམས་ནི་དམིགས་སུ་མེད་པས་ཉོན་མོངས་པ་ཡང་མི་ མཐོང་།རྣམ་པར་བྱང་བར་ཡང་མི་མཐོང་། ཕུང་པོ་ལྔ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བར་དུ་ཡང་མི་མཐོང་ངོ་། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་། མཚན་ཉིད་མེད་པ་དང་། མི་སྐྱེ་བ་དང་། མི་འགག་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་མི་མཐོང་། ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་། ཅི་ཡང་ མཐོང་བ་མེད་པ་དེ་ནི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བའོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་བ་དེ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཐོང་ངོ་། །གང་བྱང་ཆུབ་མཐོང་བ་དེ་ནི་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བའོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མཐོང་བ་དེས་ནི་བདག་ཉིད་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་ སངས་རྒྱས་སོ།།སྐབས་འདིར་ནི་ཐེ་ཚོམ་པས་སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་པ་ཤ་སྟག་ཏུ་བཤད་པས་མུ་སྟེགས་ཅན་ཆད་པར་ལྟ་བ་དང་། ཉན་ཐོས་ཞི་བའི་འགོག་པའི་ནང་དུ་ལྟུང་བར་མི་འགྱུར་རམ་ཞེ་ན། ལན་དུ་སྨྲས་པ། དེ་ལྟར་མི་འགྱུར་ཏེ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ བྱེད་ཅིང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་བསྔོ་བ་དང་།ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་ལ་སོགས་པ་མི་དམིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པས་དེ་ལྟར་སྐྱོན་དུ་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ཡན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་གྱིས་བཤད་དེ། སེམས་ལ་སྐྲག་པ་མེད་པས་སྒྲིབ་པ་མེད་ དེ།ཕྱིན་ཅི་ལོག་ལས་ཤིན་དུ་འདས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཐར་ཕྱིན་ཏོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དོན་ལ་ཐོས་པ་དང་། བསམ་པ་དང་། བསྒོམ་པའི་བར་དུ་མི་སྐྲག་པས། སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། བག་ཆགས་ཐམས་ ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་པས་ན།སེམས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །བྱིས་པ་ལྟ་བུའི་སྤྱོད་པ་མུ་སྟེགས་ཅན་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་ལས་ཤིན་དུ་འདས་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཟད་དེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཆེན་པོར་ཕྱིན་ཏོ། ། འདི་ཡན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནོ།

因此，一切法皆是自性空性，为了显示空性即是如此的缘故。以上是空性的性相。
现在以般若行境之义解说：'舍利子，如是菩萨无所得而住般若波罗蜜多行'中，因为对于未证悟者生起已证悟想，故若具足般若波罗蜜多此等行境，即说为空性行之相。'如是'是因为一切法成为空性之故。
'诸菩萨无所得而行般若波罗蜜多'是说，入大乘之诸菩萨从五蕴乃至一切智，了知无所得，且不见任何法如微尘许，应当如是行般若波罗蜜多。
一切法皆空，虽是无住自性，然因无明迷惑心不知如是，以黑暗所覆而轮回流转于轮回大海中。
若以三种般若观察彼迷惑心究竟是什么，则心不可得，烦恼亦不见，清净亦不见，从五蕴乃至一切相智亦不见。空性、无相、不生、不灭等亦不见，般若本身亦不能真实见到。无所见即是见心之本性。
如是见心之本性即是见菩提。若见菩提即是法尔见佛。法尔见佛者即是自身现前圆满成就无上正等正觉。
此处有疑者问：如是唯说一切皆无，岂不堕入外道断见与声闻寂灭中耶？答曰：不会如此。以无所得方式利益有情并回向无上菩提，以无所得方式行持六波罗蜜多等，故不会有此过失。以上是般若行境。
现在以般若功德解说：'心无恐惧故无障，远离颠倒究竟涅槃'中，于般若波罗蜜多空性义，从闻思修皆无畏惧，故能遮止一切心、意、识及习气，故说心无障碍。
超越如同凡夫行为的外道、声闻、缘觉行境，灭尽一切烦恼障与所知障，到达大涅槃。以上是般若功德。

 །ད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུའི་དོན་གྱིས་བཤད་དེ། དུས་གསུམ་དུ་རྣམ་པར་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་གནས་ནས། བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་པ་ལ། ཕྱོགས་བཅུའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ནས་དུས་གསུམ་དུ་གཤེགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་འདི་འཛིན། ཀློག་།ཁ་ཏོན་བྱེད། སྒོམ། གཞན་ལ་སྟོན་ཅིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར སངས་རྒྱས་སོ།།དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པས་བསྐྱེད་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་དུ་གྱུར་པའོ། །འདི་ཡན་ཆད་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲས་བུའོ། །ད་ནི་ ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུངས་ཀྱི་དོན་གྱིས་བཤད་དེ།དེ་ལྟ་བས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་ནི་བདེན་ཏེ་མ་ནོར་བའོ་ཞེས་པ་ལ། དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གོང་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་པས་ན་དེ་ལྟ་བས་ན་ཞེས་བྱའོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་བདེན་ཏེ་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རིག་པར་སྤྱོད་པ་ནི་སྔགས་ཞེས་བྱ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེན་པོར་འགྱུར་ཞིང་། བདག་དང་གཞན་ཡང་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འཚང་རྒྱ་བས་ན་བདེན་ཏེ་མ་ནོར་བ་ཞེས་བྱའོ། །རིག་པ་ཆེན་པོའི་ སྔགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རིག་པའི་སྔགས་ནི་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་ཏིག་མུག་དང་།འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་མེད་པར་སྟོན་པས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་རིག་པ་ཆེན་པོའི་སྔགས་སོ། །བླ་ན་མེད་པའི་སྔགས་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན། བླ་ན་མེད་པའི་སྔགས་སོ། །མི་མཉམ་པ་དང་མཉམ་པའི་སྔགས་ཞེས་པ་ནི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་འཇིག་རྟེན་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱོད་པ་དང་མི་མཉམ་ཞིང་། སངས་རྒྱས ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་མཉམ་པར་བྱེད་པས་ན་མི་མཉམ་དང་མཉམ་པའི་སྔགས་སོ།།སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ་ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆང་། ཀློག་།ཁ་ཏོན་བྱེད་པ་དང་། ཚུལ་བཞིན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་། གཞན་ལ་འཆད་པ་ནི་མིག་ནད་ལ་སོགས་པ་ནད་ཐམས་ཅད་མེད་པར་འགྱུར་ཞིང་། ཕྱོགས་བཅུའི་སངས་རྒྱས་དང་། ལྷ་ཀླུ་ལ་སོགས་པས་སྐྱོབ་པར་བྱེད། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱོད་པས་ངན་འགྲོ་དང་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོ་ཐམས་ཅད་ཟློག་པར་བྱེད་པས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རབ་ཏུ ཞི་བར་བྱེད་པའི་སྔགས་སོ།།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་སྨྲས་པ། ཏད་ཡ་ཐཱ། ག་ཏེ། ག་ཏེ། པ་ར་ག་ཏེ། པ་ར་སཾ་ག་ཏེ། བོ་དྷི་སྭཱ་ཧཱ་ཞེས་པ་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྔགས་འདི་ནི་ཟབ་མོའི་མཆོག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བསྡུས་པ་རང་བཞིན་གྱིས་གྲུབ་པར་ བྱེད་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་སྔགས་སུ་གསུངས་པའོ།

现在解说般若波罗蜜多果的含义。三世一切诸佛也住于般若波罗蜜多中，现前证得无上正等正觉。关于此，十方世界中三世一切诸佛也持此甚深般若波罗蜜多，读诵、受持、修习、为他宣说，以行持般若波罗蜜多而现前圆满证得无上菩提。三世一切诸佛也由般若波罗蜜多而生，从般若波罗蜜多中出，故般若波罗蜜多是一切诸佛之母。以上是般若之果。
现在以般若陀罗尼义解说。因此般若波罗蜜多咒语是真实无误的。'因此'是指因为上述所说，故称'因此'。'般若波罗蜜多咒语真实无误'是指通达般若波罗蜜多义理称为咒语，一切世间法也成为无上菩提大乘，自他也证得无上菩提，故称真实无误。
'大明咒'是指般若波罗蜜多义理之咒语显示贪嗔痴和一切轮回苦无有言说、无有自性，故般若波罗蜜多是大明咒。'无上咒'是指般若波罗蜜多成就无上菩提，故是无上咒。'无等等咒'是指般若波罗蜜多不等同世间、声闻、缘觉之行，而与一切诸佛智慧平等，故是无等等咒。
'能除一切苦真实不虚'是指受持、读诵般若波罗蜜多，如理作意并为他解说者，能消除眼疾等一切疾病，十方诸佛及天龙等护佑，行持般若波罗蜜多能遮止一切恶趣和轮回大海，故是能息灭一切苦的咒语。
所说般若波罗蜜多咒是：tadyathā gate gate pāragate pārasaṃgate bodhi svāhā（此般若波罗蜜多咒是摄集一切甚深之义，自性成就的加持咒语）。

།ཤཱ་རིའི་བུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྤྱད་པ་ལས་སངས་རྒྱས་པས་ན་ ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ།།དེ་ནས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་བཞེངས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཟབ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བཞུགས་པའི་མཐུས་ཤཱ་རིའི་བུས་དྲིས་ཏེ། སྤྱན་ རས་གཟིགས་ཀྱིས་བཤད་ནས་དེའི་དོན་རྫོགས་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བཞེངས་སོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་ལ་ལེགས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་བྱིན་ནས། ལེགས་སོ་ལེགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་དོན་སྨྲས་པ། སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་ཏེ། མ་ནོར་བའི་ཕྱིར་ལེགས་སོ་ཞེས་བསྟོད་པའོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །རིགས་ཀྱི་བུ་དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་ལྟར་ཁྱོད་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ཟབ་མོ་བསྟན་པ་བཞིན་དུ་སྤྱད་པར་བྱ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་ཇི སྐད་སྨྲས་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་གསུངས་པ་དང་མཐུན་པས་ན་དེ་བཞིན་ནོ།།འཕགས་པ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་བསྟན་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་ཞུགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤྱད་པར་བྱའོ། །དེ་བཞིན་གཤེགས་ པ་ཡང་རྗེས་སུ་ཡི་རང་ངོ་ཞེས་པ་ནི།སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱིས་བཤད་པ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྗེས་སུ་ཡི་རང་བར་མཛད་ན། གཞན་གྱིས་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་དགྱེས་ཤིང་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་སྨྲས་ པ་དེས་འཁོར་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་དོན་རྟོགས་པར་གྱུར་ནས།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྒྲིབ་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དགྱེས་ཤིང་དེ་སྐད་ཅེས་བཀའ་སྩལ་པའོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཤཱ་རིའི་བུ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་དབང་པོ་དང་། ལྷ་དང་། མི་ དང་།ལྷ་མ་ཡིན་དང་། དྲི་ཟར་བཅས་པའི་འཁོར་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྙིང་པོའི་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་ཛྙཱ་ན་མི་ཏྲས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

舍利子，菩萨大菩萨应当如是修学甚深般若波罗蜜多。这是因为三世一切诸佛也是通过修习般若波罗蜜多而成佛，所以发心修学大乘的诸菩萨也应当修学般若波罗蜜多。
其后，世尊从三昧中起。这是说，由于世尊安住在甚深三昧的加持力，舍利子提问，观世音解说，在其义理圆满后从三昧中起。
对菩萨大菩萨观世音自在说'善哉'并赐予'善哉善哉'，这是因为所说的般若波罗蜜多心要义理与一切诸佛所说相符，由于无误故赞叹说'善哉'。
善男子，如是如是。善男子，如是如是。应当如你所说般若波罗蜜多甚深法门那样修行。这是说观世音所说与一切诸佛所说相符，故说如是如是。如圣观世音所说般若波罗蜜多那样，已入大乘的诸菩萨也应当如是修行。
如来亦随喜，这是说对观世音所说如来随喜赞叹，更何况其他人怎会有疑虑。
世尊欢喜并如是宣说，这是说由于宣说般若波罗蜜多，一切眷属都通达了般若波罗蜜多的义理，因为对大乘无有障碍故欢喜并如是宣说。
具寿舍利子与菩萨观世音自在，以及天、人、阿修罗、乾闼婆等一切眷属皆对世尊所说生大欢喜。
《世尊母般若波罗蜜多心经释》由阿阇黎智友造毕。
